Op 1 oktober ging de borstkankermaand van start. Brussels parlementslid Elke Roex (sp.a) klaagt aan dat artsen systematisch dure mammografieën in plaats van gratis preventieve screenings uitvoeren. 

Elke Roex heeft zelf moeten vechten tegen de ziekte: “Er vroeg genoeg bij zijn is het beste wapen. Vrouwen tussen 50 en 65  krijgen daarom tweejaarlijks een uitnodiging in de bus om kosteloos een ‘preventieve screening’ te laten uitvoeren.” Maar artsen en ziekenhuizen in Brussel overtuigen vrouwen systematisch om over te schakelen naar ‘diagnostische mammografieën’. Die passen niet binnen het gecontroleerd bevolkingsonderzoek, zijn 50€ duurder, en ook betalend voor de patiënt. Zo wordt een onnodige meerkost gegenereerd van 2 mio€ voor de ziekteverzekering en 600.000 € voor de Brusselse vrouwen. Dokters en ziekenhuizen misbruiken dus de gratis reclame die ze krijgen via het screeningsprogramma om winst te maken op de kap van patiënten en de ziekteverzekering.  

Bovendien halen ze de efficiëntie van het screeningsprogramma onderuit. In Brussel laat maar 11% van de vrouwen zich preventief screenen, tegenover 50% in Vlaanderen. De Brusselse regering laat ondertussen begaan. 

Sinds 2001 staan de gemeenschappen in België in voor de uitvoering van een systematisch opsporingsprogramma naar borstkanker. Tweejaarlijks worden de circa 100.000 Brusselse  vrouwen binnen de risicoleeftijd tussen de 50 en 69 jaar uitgenodigd voor een gratis preventieve borstkankerscreening. Internationale standaarden stellen dat het sterftecijfer tot 30% kan dalen wanneer 70% van de doelgroep effectief meedoet aan de screening. Hoe lager deze dekkingsgraad, hoe minder sterfgevallen kunnen voorkomen worden. Een 30-tal Brusselse screeningseenheden in ziekenhuizen of privé-praktijken hebben een erkenning om de preventieve screenings binnen het programma uit te voeren.Weinig Brusselse vrouwen ondergaan preventieve screening. Zoals de voorbije jaren onderging in Brussel in 2012 slechts 11% van de doelgroep een preventieve screening. In Vlaanderen bedraagt de dekkingsgraad al meer dan 50%. De reden voor de slechte Brusselse prestaties is niet ver te zoeken : Het screeningsprogramma wordt in Brussel misbruikt om dure diagnostische mammografieën uit te voeren die niets met het gecontroleerde bevolkingsonderzoek te maken hebben maar enkel de portemonnee van artsen en ziekenhuizen spijzen.

Elke Roex legt het verschil uit tussen preventieve screenings en diagnostische mammografieën: “De kwaliteitsnormen van de preventieve screening zijn ingesteld om een optimaal resultaat te behalen, namelijk zoveel mogelijk kankers in een vroeg stadium opsporen, zo efficiënt mogelijk, zonder bijkomende onderzoeken. Daarom wordt elke foto bijvoorbeeld door twee radiologen gelezen. Bij de screening worden vrouwen tussen de 50 en 69 systematisch geregistreerd en opgenomen in een breed populatieonderzoek. De diagnostische mammografie daarentegen heeft weinig met preventie te maken. Eigenlijk is zo’n onderzoek bedoeld voor vrouwen waarbij iets verdachts ontdekt wordt in de borst (het voelen van een knobbel). Deze mammografie wordt aangevuld met andere tests zoals een echografie, scans,…”

Gratis reclame voor dure behandeling

De reden dat er in Brussel diagnostische mammografieën worden opgedrongen is financieel, “120€ voor een diagnostische mammografie tegenover 50€ voor een preventief onderzoek. De vrouw zelf betaalt ook nog eens 15€. Dokters en ziekenhuizen ruiken dus geld en overtuigen vrouwen die bij hen langskomen om over te schakelen naar de diagnostische mammografie. De helft van de erkende screeningseenheden voeren minder dan 3 preventieve screenings uit per week, vijf ervan zelfs minder dan 1 per week. Enkel het UZ-VUB en de Sint Jans-borstkliniek halen meer dan 10 screenings per week. De erkende centra worden vermeld op de uitnodiging die de vrouwen in de bus krijgen. Zo misbruiken ze hun erkenning als gratis reclame om mammografieën uit te voeren die duurder zijn voor de vrouwen en voor de ziekteverzekering.”

Brusselse regering laat begaan

De Brusselse regering negeert deze problematiek: “Ze verwijzen steevast naar het aantal diagnostische mammografieën dat uitgevoerd wordt. Ze vinden het dus niet erg dat Brusselse vrouwen meer moeten betalen of dat we kansen missen om borstkanker efficiënter te bestrijden. Ik heb al verschillende malen opgeroepen om slecht presterende screeningscentra te bannen. Maar ze worden gewoon vervangen door nieuwe centra die even slecht presteren. Uiteindelijk verandert er dus niets. Meer nog, het aantal uitgevoerde preventieve screenings daalt van 6.194 in 2010 naar 5.765 in 2012. De dekkingsgraad is al jaren stabiel rond een lamentabele 11%. De regering gaf zelf toe dat de overschakeling naar preventieve screening geen prioriteit is.”

Roex becijfert dat de onnodige mammografieën een meerkost genereren van meer dan 2.000.000€ voor de ziekteverzekering en meer dan 600.000€ voor de vrouwen zelf. Roex stelt voor om deze verspilling een halt toe te roepen: Screeningseenheden die niet meewerken moeten eruit. Tegelijk moeten we artsen overtuigen van het nut van preventieve screenings. Artsen die meewerken kunnen een ‘preventiebonus’ krijgen. Bijna de helft van de Brusselse vrouwen in de risicodoelgroep  wordt vandaag op geen enkele manier getest. Vaak staan culturele of sociaal-economische drempels in de weg. Met het uitgespaarde geld kunnen we campagnes en doelgroepgerichte methodes ontwikkelen (bv. vrouwen opleiden om op theekransjes uitleg te geven over borstkankerscreening) die zoveel mogelijk vrouwen naar de screening leiden.

Regelmatige deelname aan het screeningsprogramma, reduceert het risico op borstkanker met de helft. Bij vroege opsporing is de genezingskans 95%. De Brusselse regering moet zorgen dat het screeningsprogramma correct wordt uitgevoerd en dat het geldgewin stopt.”